Słowniczek

Ponieważ w naszych artykułach niejednokrotnie posługujemy się fachowymi nazwami, prezentujemy poniżej ich wytłumaczenie.

Dom energooszczędny

Budynek, który poprzez zastosowane rozwiązania projektowe i techniczne może być eksploatowany przy mniejszym, niż w przypadku tradycyjnego budownictwa, zużyciu energii - zwłaszcza termicznej - przeznaczonej do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej. W domach energooszczędnych zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania (EUco) wynosi ≤ 40kWh/(m2rok) – budynki w standardzie NF40.

Dom dla Każdego

Obiekt powinien posiadać dobrą izolację przegród zewnętrznych i okna o niskim współczynniku przenikania ciepła. Szczególną uwagę poświęca się miejscom, w których na skutek przerwania ciągłości izolacji cieplnej mogą tworzyć się tzw. mostki termiczne. Pomieszczenia w budynku powinny być tak usytuowane, by można było korzystać z energii słonecznej do ich dogrzewania i oświetlania. Inwestorzy, którym zależy na uzyskaniu jak najmniejszego poziomu zużywania energii w trakcie eksploatacji domu lub mieszkania stosują szereg innowacyjnych rozwiązań technologicznych - rekuperatory, kolektory słoneczne czy pompy ciepła, które pozwalają im zużywać ok. 70 proc. mniej energii niż w domach budowanych w technologii tradycyjnej.

Wymagana izolacyja cieplna przegród zewnętrznych, rodzaj systemu wentylacji, szczelność powietrzna dla standardu NF40 w budynkach jednorodzinnych sprawdź: Domy energooszczędne. Podręcznik dobrych praktyk.

Dom pasywny

Standard wznoszenia obiektów budowlanych, który wyróżniają bardzo dobre parametry izolacyjne przegród zewnętrznych oraz zastosowanie szeregu rozwiązań, mających na celu zminimalizowanie zużycia energii w trakcie eksploatacji. Zapotrzebowanie na energię w takich obiektach jest mniejsze niż w tradycyjnych budynkach wznoszonych według obowiązujących norm oraz w budynkach energooszczędnych. Dla domów pasywnych zapotrzebowanie na energię do ogrzewania (EUco) wynosi 15kWh/(m2rok) – standard NF15.

W domach pasywnych redukcja zapotrzebowania na ciepło jest tak duża, że nie stosuje się tradycyjnego systemu grzewczego, a jedynie dogrzewanie powietrza wentylacyjnego. Do zbilansowania zapotrzebowania na ciepło wykorzystuje się  promieniowanie słoneczne i rekuperację. Wszystkie przegrody zewnętrzne posiadają niski współczynnik przenikania ciepła. Stolarka okienna wykazuje mniejsze straty cieplne.

Wymagana izolacyjność cieplna przegród zewnętrznych, rodzaj systemu wentylacji, szczelność powietrzna dla standardu NF15 w budynkach jednorodzinnych sprawdź: Domy energooszczędne. Podręcznik dobrych praktyk.

Dopłaty na budowę domów energooszczędnych

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) na początku 2013 roku rozpoczyna program wspierania budownictwa spełniającego określone standardy energooszczędności. Pomoc polega na bezzwrotnej dopłacie do kredytu dla osób fizycznych na budowę energooszczędnego/ pasywnego domu oraz zakup domu lub mieszkania od dewelopera.

Dopłaty do domów jednorodzinnych będą dotyczyły dwóch kategorii energetycznych:

  • domów pasywnych o zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania (EUco) na poziomie 15kWh/(m2rok) – tu dotacja ma wynosić 50 tys. zł brutto
  •  domów energooszczędnych, dla których EUco będzie wynosić ≤ 40kWh/(m2rok) – z dopłatą 30 tyś. zł brutto.
  • dotacje w przypadku mieszkań - odpowiednio 16 i 11 tys. zł.

Uzyskanie standardu NF40 (dla domu energooszczędnego) lub NF15 (dla domu pasywnego) zmusza inwestorów do wprowadzenia kompleksowych zmian w wymaganiach dotyczących izolacyjność cieplnej przegród zewnętrznych, rodzaju systemu wentylacji oraz szczelności powietrznej domu:

Tabela

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31 UE

Celem Dyrektywy jest wypromowanie poprawy efektywności energetycznej budynków we Wspólnocie Europejskiej, biorąc pod uwagę zewnętrzne i wewnętrzne warunki budynków i opłacalność przedsięwzięć. Dyrektywa zacznie obowiązywać w 2020 roku - budowanie domów „o niemal zerowym zużyciu energii” stanie się wtedy obowiązkiem wszystkich inwestorów w Polsce.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oferowanymi dopłatami przygotowuje inwestorów, projektantów, wykonawców i producentów materiałów budowlanych, do zaostrzonych wymagań unijnej dyrektywy.

Fotowoltaika

Dziedzina nauki i techniki zajmująca się przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną, czyli wytwarzaniem prądu elektrycznego z promieniowania słonecznego przy wykorzystaniu zjawiska fotowoltaicznego. Głównym surowcem do produkcji ogniw fotowoltaicznych jest krzem krystaliczny.

Izolacja termiczna budynku

(również: termoizolacja, izolacja cieplna) – sposób zabezpieczenia budynku przed niekorzystną wymianą ciepła z otoczeniem. Ściany zewnętrzne, dach oraz podłoga każdego budynku mogą powodować utraty ciepła z pomieszczeń. Aby uniknąć nadmiernych kosztów ogrzewania należy stosować izolację cieplną - warstwę, która zapobiega niepożądanym wymianom ciepła. Wykonana jest z materiałów o małej przewodności cieplnej. Jako materiały izolacyjne można stosować polistyren, wełnę mineralną, styropian, folię termoizolacyjną, poliuretan PIR lub płyty drzewno-magnezytowe.

Współczynnik przenikania ciepła w najmniej korzystnym miejscu ściany zewnętrznej w domu energooszczędnym powinien wynosić ok. 0,07 W/m2K. Szczególnie starannie powinna być wykonana izolacja cieplna dachu, okien zewnętrznych, ścian zewnętrznych oraz ścian fundamentowych - przez te miejsca następuje największa utrata ciepła z pomieszczeń.

Kolektory słoneczne

Urządzenie do konwersji energii promieniowania słonecznego na ciepło. Energia słoneczna docierająca do kolektora zamieniana jest na energię cieplną nośnika ciepła, którym może być ciecz (np. woda) lub gaz (np. powietrze).

Kolektory słoneczne najpowszechniej wykorzystywane są do:

  • podgrzewania wody użytkowej,
  • wspomagania centralnego ogrzewania,
  • chłodzenia budynków.

Koszty eksploatacji budynku

Koszty eksploatacji wg. GUS w sposób naturalny wiążą się ze stanami istnienia (utrzymania) nieruchomości, a więc związane są z używaniem przedmiotu  (lokalu mieszkalnego lub użytkowego). Są to wydatki na ogrzewanie, prąd, wodę, gaz, media.

Mostek termiczny

(również: mostek cieplny) - negatywne zjawisko w budownictwie polegające na istnieniu miejsc w przegrodzie cieplnej budynku, które generują duże straty ciepła. W miejscach mostków oraz w ich pobliżu obserwuje się niższą temperaturę powierzchni wewnętrznej. Ich występowanie związane jest z detalami konstrukcyjnymi budynku takimi jak wieńce, nadproża, stropy czy balkony. Mostki termiczne spotyka się również na połączeniu ścian oraz wokół wadliwie osadzonych okien i drzwi. Wynikają z przyjętej technologii budowy lub niestarannego wykonania.

Dom energooszczędny/ pasywny powinien mieć zwartą bryłę, wykształconą w sposób eliminujący mostki termiczne.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

(w skrócie NFOŚIGW) podstawą jego działania jest ustawa Prawo Ochrony Środowiska, a najważniejszym zadaniem w ostatnich latach - efektywne i sprawne wykorzystanie środków z Unii Europejskiej przeznaczonych na rozbudowę i modernizację infrastruktury ochrony środowiska w Polsce. Wdrażanie projektów ekologicznych, które uzyskały lub uzyskają wsparcie finansowe z Komisji Europejskiej oraz dofinansowanie tych przedsięwzięć ze środków Narodowego Funduszu będzie służyło osiągnięciu przez Polskę efektów ekologicznych wynikających z zobowiązań międzynarodowych.

Program dopłat do kredytów na budowę domów energooszczędnych jest częścią programu priorytetowego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pod tytułem „Efektywne wykorzystanie energii”.

Neopor®

Produkt firmy BASF wykorzystywany do produkcji samonośnych monolitycznych bloków stosowanych w technologii budowlanej „Domów dla Każdego”.

Neopor® to następca EPS (spieniony polistyren tzw. STYROPOR®). Materiał charakteryzuje się dużą wytrzymałością konstrukcyjną i bardzo małą przewodnością cieplną, dzięki temu wykształca się z niego bryłę budynku, w sposób eliminujący mostki termiczne, umożliwia w łatwy i tani sposób osiągnięcie standardów domu pasywnego. Technologia nie wymaga głębokiego fundowania, co przekłada się na spore oszczędności czasu i kosztów oraz pozwala wykorzystać działki, które ze względu na niską nośność gruntu klasyfikowane są jako niebudowlane. 

Dodatkowym atutem jest krótki czas realizacji - stumetrowy dom powstaje w czasie 4-6 tygodni. Wszystkie elementy składowe budynków z Neopor®- u dostarczane są na plac budowy w formie prefabrykatów, które na miejscu są zespalane z zastosowaniem prostych operacji technicznych. Mały ciężar właściwy materiału ułatwia transport, wyładunek oraz łączenie poszczególnych elementów w ustrój budowlany.

Odnawialne źródła energii

Źródła energii, których używanie nie wiąże się z długotrwałym deficytem – ich zasób odnawia się. Są to np. energia słoneczna, energia wiatru, biomasy, biogazu, fal, pływów morskich. Przeciwieństwem ich są nieodnawialne źródła energii, czyli źródła, których wykorzystanie postępuje szybciej niż ich naturalne odtwarzanie.

Pompa ciepła

Maszyna cieplna wymuszająca przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej. Umożliwia ogrzewanie pomieszczeń i wody przy wykorzystaniu ciepła pobranego z otoczenia - z gruntu, wody lub powietrza. Dzięki pompie ciepła, w sposób ekonomiczny wytworzymy ciepło. Urządzenie nadaje się zarówno do obiektów nowych, jak i modernizowanych, ponieważ można je bez przeszkód łączyć z istniejącymi już systemami grzewczymi.

Moc pompy ciepła dobiera się w oparciu o projektowe obciążenie cieplne budynku. Zapotrzebowanie na ciepło dla domu zależy od wielu czynników: powierzchni budynku, budowy ścian, ilości i rozmieszczenia otworów okiennych i drzwiowych itp.

Poziom emisji CO2

Ilość wydzielanego do atmosfery dwutlenku węgla ze źródeł naturalnych 20-krotnie przewyższa tą związaną z aktywnością ludzi. W środowisku naukowym wciąż nie ma jednomyślności odnośnie wielkości wpływu człowieka na zmiany klimatu za pomocą emisji gazów cieplarnianych.

Domy o niskim zużyciu energii mogą znacząco zmniejszyć poziom emisji CO2 do atmosfery. Dodatkowo dom energooszczędny z Neopor®-u nie powoduje zagrożenia dla powietrza, gleby i wody (podczas produkcji oraz w trakcie eksploatacji).

Prefabrykat

(również: element prefabrykowany) - półprodukt, element wykonany poza miejscem jego wbudowania, stosowany przeważnie bez zmiany jego wymiarów i kształtów. Typowy element budowlany służący do montażu na placu budowy np. bloki styropianowe.  

Zalety prefabrykatów:

  • szybkość wytwarzania,
  • szybkość montażu,
  • powtarzalność i precyzja wykonania elementów,
  • niezależność realizacji obiektu od warunków pogodowych.

Rekuperacja cieplna

Instalacja umożliwiająca odzyskiwanie ciepła z powietrza wywiewanego na zewnątrz budynku oraz ciągłą wymianę powietrza - dzięki temu zmniejsza zużycie energii oraz zapewnia dobową stabilizację temperatury wnętrz. Najprostszym rozwiązaniem stosowanym w układach wentylacyjnych jest rekuperator (również wymiennik krzyżowy). Rekuperacja niesie za sobą wiele plusów: system wentylacji mechanicznej z rekuperacją powietrza współpracującego z pompą ciepła typu powietrze – woda zapewnia nie tylko ekonomiczne ogrzewanie zimą, ale również komfortowe chłodzenie pomieszczeń latem. Zapewnia również doskonały mikroklimat wnętrz bez względu na warunki atmosferyczne - dzięki filtracji powietrza uwalnia mieszkańców od wszelkich alergenów.

Świadectwo energetyczne

(również: świadectwo charakterystyki energetycznej budynku, certyfikat energetyczny) -  określa wartość rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP i energię końcową EK. Wyliczenia podane są w kWh/(m²rok). Świadectwo jest ważne 10 lat. Trzeba je przedstawić starając się o dopłatę do kredytu w ramach programu NFOŚiGW.

Termin ten wprowadzony został wraz z pracami nad wdrożeniem Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy dotyczącej jakości energetycznej budynków.

Wskaźnik EP

Roczne obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz chłodzenia [kWh/(m2rok)].

Wentylacja nawiewno-wywiewna

Rodzaj wentylacji mechanicznej, który w domach o niższym zużyciu energii zastępuje wentylację grawitacyjną. System znacząco ogranicza ograniczenia zapotrzebowania na energię potrzebną do ogrzania nawiewanego powietrza zewnętrznego. System składa się z dwóch wentylatorów - nawiewnego i wywiewnego. Powietrze zewnętrzne dostaje się do środka głównym kanałem wentylacyjnym, a mniejsze przewody rozprowadzają powietrze do poszczególnych pomieszczeń. Powietrze zużyte usuwane jest kanałem zbiorczym, który znajduje się na zewnątrz budynku.

Współczynnik przenikania ciepła

(U) – współczynnik umożliwiający obliczanie strat ciepła przenikającego przez przegrody budowlane (ściany, stropy, także okna, drzwi) , a także porównywanie własności cieplnych przegród budowlanych. Wymiar współczynnika to [W/m?/K]. Im niższa jest wartość tego współczynnika, tym mniejsze straty ciepła, a więc - tym lepsza izolacja termiczna przegród. Współczynnik przenikania ciepła w  najmniej korzystnym miejscu ściany zewnętrznej w domu energooszczędnym powinien wynosić ok. 0,07 W/m2K.